تحلیل سیاست‌های بهره‌برداری از منابع آب در حوضه آبریز با روش پویایی سیستم

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مهندسی عمران-آب، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی شریف

2 استاد دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی شریف

3 دانشیار دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی شریف

چکیده

در یک حوضه آبریز سیستم‌های مختلف طبیعی و انسانی وجود دارد که در اندرکنش با یکدیگرند. در مدیریت جامع منابع آب در سطح حوضه آبریز، اندرکنش اجزای درونی هر سیستم و نیز اندرکنش سیستم‌های مختلف با یکدیگر باید در نظر گرفته شود. برای مثال ، توسعه و بهره‌برداری از منابع آب در بالادست حوضه بر کمیت و کیفیت آب قابل دسترس برای تقاضاها و کاربریهای پایین دست حوضه تأثیر منفی می‌گذارد. در مدیریت جامع منابع آب در سطح حوضه آبریز، برای اینکه منافع کلیه کاربران و کاربریهای آب در نظر گرفته شود، سیاست‌های مختلف توسعه و بهره‌برداری منابع آب باید تحلیل شده و مناسب‌ترین سیاست که منافع همه کاربریها و اهداف توسعه را ارضاء کند، انتخاب شود. در این تحقیق، سیاست‌های توسعه و بهره‌برداری منابع آب در سطح حوضه آبریز رودخانه آجی- چای در حوضه آبریز دریاچه ارومیه در شرق دریاچه و اثرات آن بر تراز آب دریاچه ارومیه بررسی می‌شود.  برای این منظور، حوضه رودخانه آجی چای را به سه ناحیه تقسیم کرده و با استفاده از روش تحلیل پویایی سیستم که یک روش شبیه‌سازی شیءگرا و بر پایه بازخورد می‌باشد، مدل دینامیکی منطقه توسعه داده شد. برای بررسی سناریوهای موجود، ده سری زمانی بیست ساله برای رواناب هر زیر حوضه با استفاده از مدل ARMA(1,1) تولید شده و تراز آب دریاچه مورد بررسی قرار گرفت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A System Dynamics- Based Analysis of Operation Policies for Water Resources at River Basin Scale

نویسندگان [English]

  • Saeed Golian 1
  • Ahmad Abrishamchi 2
  • Massoud Tajrishy 3
1 Grad. Student of Water Resources Engineering, Sharif University of Technology
2 Prof., Dept. of Civil Engineering, Sharif University of Technology
3 Assoc. Prof., Dept. of Civil Engineering, Sharif University of Technology
چکیده [English]

There are many natural and human subsystems in a watershed with their special interrelationships. These interrelationships must be duly considered for the integrated and comprehensive management of the water resources in a water basin. One example of such interrelationships includes upstream water development and utilization projects which adversely affect downstream water quality and quantity. Within the framework of an integrated water resources management, various water resources development and operation policies must be analyzed to select the most convenient one securing the benefits of all the stakeholders in the watershed. In this study, various operation policies in theUrmiahLakeBasinand theAjiChaiRiverBasin on the east of the lake are analyzed to determine their impacts on the water level in the lake. For this purpose, the Aji Chai Basin is subdivided into three sub-basins and the System Dynamics, which is a feedback–based object–oriented simulation approach, is used to develop the dynamic model of the region. To investigate the present scenarios, the ARMA (1, 1) model is used to generate 10 different time series for each sub-basin and the lake water level is accordingly determined for each case.

کلیدواژه‌ها [English]

  • system dynamics
  • Water Resources Development
  • Modeling
  • Operation Policies River Basin
1- Bhatti, M. A. (1995). “System analysis techniques in water resource management.” Proc., WRM ’95,IsfahanUniversity of Technology.

2- Simonovic, P. S., and Ahmad, S. (2002). “System dynamics modeling of reservoir operation for flood management.” J. Computing in Civil Engineering, 14(3), 190-198.

3- Sterman, J. D. (2000). Business dynamics, McGraw-Hill, Book Co.,Boston.

4- Passel, D. H., Tidwell, C. V., Conrar, S. H., and Thomas, R. P. (2003). Cooperative water resources modeling in the middle Rio Grande River, Sand Report, United States Department of Energy.

5- Palmer, R. N. , Keyes, A. M., and Fisher, S. (1993). Empowering stakeholders through simulation in water resources planning in water management in the 90s, In: A Time for Innovation, ASCE,
New York.

6- Fletcher, E. (1998). “The use of system dynamics as a decision water support tool for the management of scarce resources.” First International Conference on New Information Technology for Decision Making in Civil Engineering,Montreal,Canada.

7- Simonovic, S. P., Fahmy, H., and  Elshoragy, A. (1997). “The use of object oriented modeling for water resources planning in Egypt.” J. Water Resources Management, 11, 242-261.

8- مهندسین مشاور جاماب.(؟).مطالعات جامع حوضه دریاچه ارومیه.

9- مهندسان مشاور آب نیرو. (1371). گزارش مطالعات هواشناسی دریاچه ارومیه، 1-9.

10- مهندسان مشاور آب نیرو. (1371). گزارش مطالعات بیلان دریاچه ارومیه و تغییرات تراز آب در عمر مفید بزرگراه، 7-11.