شناخت و بهره‌وری رسوبات رودخانه کارون در کشاورزی با مطالعه خصوصیات فیزیکی- شیمیایی و غلظت عناصر سنگین در رسوبات

نوع مقاله: یاداشت‌ فنی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات اهواز

2 استادیار دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران، اهواز

3 استادیار گروه عمران-آب، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر

چکیده

رسوبات رودخانه‌ها در واقع مخلوطی از خاک زراعی و غیر زراعی فرسایش یافته از حوضه‌های بالادست است. با توجه به بافت، غلظت آلاینده‌ها و سایر خصوصیات فیزیکی و شیمیایی رسوبات لایروبی شده، می‌توان از آنها در زمینه‌های مختلفی چون ساخت و توسعه زیستگاههای حیات وحش ، خاک سطحی برای کشاورزی و مصالح ساختمانی استفاده کرد. این تحقیق به‌منظور بررسی خصوصیات فیزیکی-شیمیایی و غلظت عناصر سنگین رسوبات جزایر رودخانه کارون برای استفاده مجدد آنها در کشاورزی صورت پذیرفت. به این منظور در طول مسیر رودخانه کارون در شهر اهواز، چهار ایستگاه مشخص گردید و در هر ایستگاه، از چهار عمق مختلف نمونه‌برداری صورت پذیرفت. غلظت عناصر سنگین (Pb ، Zn، Cu، Co، Cd و Ni)، مواد آلی، ازت، فسفر، پتاسیم ، هدایت الکتریکی و pH در نمونه‌ها اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد غلظت عناصر مورد بررسی در رسوبات سطحی بیشتر از رسوبات عمقی است. از سویی نتایج بیانگر این بود که غلظت  مس در حد خطرساز قرار دارد. درصد ازت ، فسفر و مواد آلی در رسوبات پایین بود، اما رسوبات از نظر پتاسیم، هدایت الکتریکی و pH در وضعیت مطلوبی قرار داشتند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Study of the Physicochemical Characteristics and Heavy Metal of Concentrations Sediments of the Karoon River for their Application in Agriculture

نویسندگان [English]

  • Mandana Shahnavaz 1
  • Mostafa Chorom 2
  • Hooshang Hasonizadeh 3
1 M.Sc. of Soil Science, College of Agriculture, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Ahvaz
2 Assist. Prof., College of Agriculture, Chamran Uiversity, Ahwaz
3 Asist. Prof., Dept. of Civil Engineering., Azad University, Shooshtar
چکیده [English]

River sediments are a mixture of eroded soils washed in from the upstream areas that can be put to reuse. Depending on the particle size, heavy metals concentration, and the physical and chemical characteristics of the dredged sediments, they can be used for a variety of applications such as wild habitant development, agricultural soil enrichment, or for manufacturing constructional materials. The objective of this study was to determine the physico-chemical characteristics of theKaroonRiversediments at different depths and in different seasons at 4 gauging stations along the river in the city ofAhvaz. Samples were collected from 4 depths (0-25, 25-50, 50-75, and 75-100 cm) by a pistonic sampler in the spring and summer seasons (Feb. 2008 and Sep. 2008). The sediment samples were analyzed to determine concentration of heavy metals (Cr, Co, Cu, Zn, Pb, Cd, and Ni), OM%, CEC, TN, P, and soluble cation and anion concentrations .The results showed that the concentration of heavy metals, EC, pH, OM%, TN, and P in the shallower sediments were higher than those of the deeper samples. The results also showed that copper concentration was at its upper limit but TN%, P, andOM% in the sediments were low. However, EC, pH, and potassium concentration in sediments were at their normal levels. It was concluded that the sediments could be recommended for reuse in farms where farm products are not used as food or for direct human use.

کلیدواژه‌ها [English]

  • River Sediment
  • heavy metals
  • Soil Nutrition
  • Karoon river

1- ابراهیمی، ق.، و اسماعیلی، ک. (1384). ارزیابی و نتایج حاصل از کاربرد روشهای تجربی MPSIAC و MUSLE در برآورد میزان فرسایش و رسوب حوضه آبخیز قره کهریزک اراک. مجموعه مقالات نخستین همایش مدیریت رسوب، اراک، 175-177.

2-Baltimore, M. B. (1997).“International workshop on dredged material benefical use.”

<http://www.el.erdc.usace.army.mil/dots> (Oct. 2007).

3- Gilbert, C., Sigua, S., Coleman, W., and Mike, L. (2006). Holtkamp land application of carbonatic lake . Dredged material effects on soil quality forage productivity, Water Management District , Tamp . FL : 33-37.

4- مومنی، م. (1380). بررسی اکولوژیک ناشی از سرب در اکوسیستم‌های آبهای سطحی. اولین همایش بحران‌های زیست محیطی ایران و راهکارهای بهبود آنها، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات اهواز، 283-287.

5- افتخاریان، ل.، خاکباز، ب.، و سارنگ، ا. (1384). آزمایشگاه مکانیک خاک، چاپ چهارم، نشر کتاب دانشگاهی، تهران.

6- خراسانی، ن. (1381). بررسی تغییرات فلزات سنگین در رسوبات ساحلی بندرعباس. م. منابع طبیعی، 58 (4)، 861-869.

7- پری زنگنه، ع.، و لاکان، ک. (1386). بررسی فلزات سنگین در رسوبات سطحی سواحل دریای خزر در ایران. مجله علمی پژوهشی آب و فاضلاب، 63، 2-12.

8- David, A. J., and Leventhal, J. S. (1995). “Bioavailability of metals.” <http://www.pubs.usgs.govlofr
95-0831/Chap2> (July 1995).

9- Koaser, S., Barrington, S., Elektorowicz, M., and Wang, L. (2003). “Effect of Pb and Cd on Cu adsorbtion by sand – bentonite liner.” Can , J . Civ. Eng., 32(2), 241-249.

10- Vertacnik, A., Prohic, E., Kozar S., and Juracic, M. (1995). “Behavior of some trace elements in alluvial sediments, Zagrebwater-well field area, Croatia.” Wat. Res., 29 (1), 237-246.

11- Clotilde, B., and Alain, C. M. B. (1995). “Trends in the heavy metal content (Cd, Pb. Zn ) of river sediments in the drainage basin of smelting activities.” Wat. Res., 29 (7), 1729-1736.

12- Heikki, L. (1999). “Removal of harmful metals from metals plating waste waters using selective ion exchangers.” <http://www.ethesis helsinki.f/julkaisut/mat/kemia/vh/leinonen>(Dec. 1991).

13- دستجردی ، م. (1380). تأثیر پساب فاضلابهای صنعتی حاوی فلزات سنگین و فسفات بر خاک بستر زاینده‌رود. اولین همایش بحران‌های زیست‌محیطی ایران و راهکارهای بهبود آنها، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات اهواز، 327-334.