کاربرد مدل تصمیم‌گیری چندمعیاره Electre_TRI در ارزیابی اثرات زیست‌محیطی طرحهای توسعه منابع آب، مطالعه موردی: سد و شبکه آبیاری-زهکشی اردبیل

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد برنامه‌ریزی و مدیریت محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران

2 دانشیار دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران

چکیده

تعیین اهمیت اثرات زیست‌محیطی، یکی از مهم‌ترین مسائل و دغدغه‌های موجود در فرایند ارزیابی اثرات زیست محیطی (EIA) طرحها و پروژه‌ها است که عمدتاً به ماهیت چند معیاره بودن آن بستگی دارد. اهمیت یک اثر زیست‌محیطی تنها مبتنی بر شدت آن اثر نیست و لازم است معیارهای دیگری نیز در تعریف اهمیت اثر لحاظ گردند. در این تحقیق برای نخستین بار در فرایند ارزیابی اثرات زیست‌محیطی (EIA) در ایران، از مدل Electre_TRI به‌عنوان یکی از معتبرترین تکنیک‌های طبقه‌بندی تصمیم‌گیری چند معیاره به‌منظور تعیین اهمیت اثرات زیست‌محیطی طرحهای توسعه منابع آب، استفاده شد. نتایج حاصل از کاربرد این مدل، با یکی از روشهای ارزیابی در کشور که در ارزیابی اثرات زیست‌‌محیطی سد و شبکه آبیاری- زهکشی اردبیل به‌کارگرفته شده است و همچنین با روش جمع وزنی به‌عنوان یکی از روشهای موجود ارزیابی اثرات زیست‌محیطی در تجربیات جهانی، مقایسه گردید. تعیین معیارهای برآورد اهمیت اثر، براساس بررسی مراجع ملی و بین‌المللی از دیگر فعالیتهای انجام یافته در این تحقیق بود. لازم به‌ذکر است که از جمله ورودی‌های مدل Electre_TRI ، علاوه بر ارزش کمّی معیارهای اثر زیست‌محیطی، وزن معیارها است. با توجه به عدم وجود متدولوژی مدون برای تعیین وزن معیارها در روشهای موجود ارزیابی اثرات زیست‌محیطی در ایران، در این تحقیق وزن معیارها بر اساس روش جمع وزنی، تعیین شد. تحقیق حاضر گامی در جهت معرفی روشهای جدید ارزیابی اثرات زیست‌محیطی در سطح جهانی و امکان کاربرد آن در فرایند EIA در ایران بود. این تحقیق می‌تواند راهگشای انجام تحقیقات بیشتر در خصوص متدولوژی‌های موجود ارزیابی اثرات زیست‌محیطی در سطح جهانی و ارتقاء روشهای موجود در کشور باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Environmental Impact Assessment of Water Resources Development Projects Using the Electre_TRI Model (A Case Study of Ardebil Reservoir, Drainage, and Irrigation Network)

نویسندگان [English]

  • Behnaz Khodabakhshi 1
  • Hamid Reza Jafari 2
1 M.Sc. of Environmental Management and Planing, Dept. of Environmental Eng., Tehran University
2 Assoc. Prof., Dept. of Environmental Eng., Tehran University
چکیده [English]

 









آب و فاضلاب                                                                                                                                                                      شماره 3 سال 1389
 





 



Large-scale water resource development projects have been in many cases known to have  a multitude of complex environmental impacts. The proper assessment of these impacts not only requires novel approaches to deal with the multiple aspects of these impacts but also needs rather quantitative techniques to make more reliable and less uncertain synthesis of the overall consequences of the project activities on both the integrity and health of the surrounding environment. Analysis of the significance of the environmental impacts is a multi-criteria decision making problem and makes the core of the conventional environmental impact assessment methods. However, these conventional measures of significance analyses are proved to be inadequate for dealing with the imprecise, vague, and uncertain nature of the linguistic assessments of the ecological, social, and cultural impacts. A new numerical method called the fuzzy outranking sorting technique for ELECTRE TRI (ELimination Et Choix Traduisant la REalite) is proposed and applied in this research for the purpose of environmental impact significance assessment of the Ardebil Reservoir, Drainage and Irrigation Development Project in Northwestern Iran. The basic idea behind the research was to develop a methodological framework to assist the environmental impact analysts in reducing, as much as possible, the intrinsic imprecise and uncertain traits of the multi-expert judgment based methods currently used in the analysis of environmental impacts of the Compared to the compensatory MCDM techniques, ELECTRE TRI provides the advantage of using a fuzzy approach in the analysis of the vague and poorly determined set of judgment data and helps in more credible assignment of values to a set of predefined categories with respect to a set of impact criteria. Results of the Fuzzy ELECTRE TRI based analyses are compared with the weighted sum method, which is one of the current methods in environmental impact assessment process. It is argued that due to its multiple criteria and fuzzy characteristics, the ELECTRE TRI method is capable of producing more reliable inputs for the decision making process compared to the conventional additive techniques.  

کلیدواژه‌ها [English]

  • Environmental impact assessment
  • Multiple Criteria Decision Making
  • Electre_TRI Model
  • Weighted Sum Method
1- Mahab Ghodss Counsulting Eng. (2005).Environmental assessment report of Ardebil dam, Tehran.
(In Persian)

2- Fooladgar, M. (2007). “Designign the descision support system (DDS) in water resources management based on Iran's water basins.” M.Sc. Thesis in Civil Eng., Tarbiat Modarres University, Tehran. (In Persian)

3- Malekmohammadi, B., Zahraee, B., and Kerachian, R. (2008). “Using the Electre-TRI method for ranking the results of optimization model for multiple use of reservoirs.” Proc. of the 3rd Conference of Water Resources Management in Iran, Tabriz. (In Persian)

4- Dais, L., and Mousseu, V. (2006). “Inferring electre's veto-related parameters from outranking examples.” European J. of Operational Research, 170 (1), 476-482.

5- Berger, L. (2002). Transport infrastructure regional study (TIRS) in the Balkans, Final Report, Appendix 8, ELECTRE TRI, Balkan.

6- Mousseau, V., Slowinski, R., and Zielniewicz, P. (1999). Electre_TRI 2.0a methodological guide and user's manual, LAMSADE Pub., Paris University.

7- Mousseau, V., and Slowinski, R. (1998). “Inferring an Electre_TRI model from assignment examples.” J. of Global Optimization, 12, 157-174.

8- Nijkamp, P. (1977). “Stochastic quantitative and qualitative multi criteria analysis for environmental design.” J. of Pap. Reg. Sci. Assoc., 39 (1), 175-199.

9- Dais, L., and Climaco, J. (2006). “Electre-TRI for groups with imprecise information on parameter values.” J. of Group Desision and Negotiation, 9 (5), 355-377.

10- Contant, O., Macnoamara, P., Lafortune, S., and Tenekezi, D. (2007). A hierarchical framework for classifying and accesing internet traffic anomalies, Tech. Report, Dept. of Electrical Eng., University of Michigan.

11- Soltan mohammadi, H., Osanloo, H. M., Rezaee, B., and Aghajani Bazzazi, A. (2008). “Achieving to some outranking relationships between post mining land uses through mined land suitability analysis.” International J. of Enviornmental Science and Technology, 5 (4), 535-546.

12- Cloquell-Ballester, V. A., Monteerde-Dias, R., and Santamarina-Siurana, M. (2007). “Systematic comparative and sensitivity analyses of additive and outranking techniques for supporting impact significance assessments.” J. of Environmental Impact Assessment Review, 27, 62-83.

13- Bojorquez-Tapia, L. A., Ezcurra, E., and Garcı´a., O. (1998). “Appraisal of environmental impacts and mitigation measures through mathematical matrices.” J. of Environmental Management, 53، 91-99.

14- Lawrence, D. P. (1997). “The need for EIA theory building.” J. Environ. Impact Asses. Rev., 17,79-107.