مهندسین مشاور طرح و تحقیقات آب و فاضلاب اصفهان مجله آب و فاضلاب 1024-5936 29 2 2018 05 22 Developing a Water Quantity-Quality Equitable Allocation Model in River-Reservoir Systems: Application of Scenario Optimization Technique تدوین مدل تخصیص عادلانه کمّی و کیفی آب در سیستم‌های رودخانه-مخزن: کاربرد روش بهینه‌سازی سناریوها 68 84 54369 10.22093/wwj.2017.34336.1991 FA سید حسین افضلی استادیار بخش مهندسی عمران و محیط‌ زیست، دانشکده‌ مهندسی، دانشگاه شیراز ناصر طالب بیدختی استاد بخش مهندسی عمران و محیط‌ زیست، دانشکده‌ مهندسی، دانشگاه شیراز عاطفه پویا دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مهندسی عمران- محیط‌ زیست، بخش مهندسی عمران و محیط‌ زیست، دانشگاه شیراز محمد رضا نیکو استادیار بخش مهندسی عمران و محیط‌ زیست، دانشکده‌ مهندسی، دانشگاه شیراز Journal Article 2016 04 11 Water quantity-quality equitable allocation model in river-reservoir systems provides the possibility of decision making on the amount of allocated water by considering the hydrological, economical, and environmental effects. Water allocation is done according to three criteria, namely equity, efficiency, and sustainability by considering uncertainties in hydrological parameters. In this method, at first a water quantity-quality allocation model was developed in GAMS optimization model based on the mentioned three criteria. Scenarios were built based on scenario optimization technique by identifying the uncertainties in the model inputs. Water was allocated using the initial model for each sub-scenario. Afterward, water allocation in each scenario was obtained by the tracking model. To assess the applicability of the proposed method, it was applied to Roodbal river basin in south-east of Fars province, south of Iran. After analyzing basic data, upstream inflow and TDS concentration were identified as the uncertain input and the most critical quality parameter respectively. Due to the existing uncertainty, three scenarios of wet, normal and dry year were built. The results of using the proposed model showed that 100 percent of the users’ demands are supplied in wet and normal years and 61 percent in dry years. The volume of reservoir was always more than minimum volume (35 MCM) and TDS concentration was lower than 1000 mg/L (TDS water quality standard). The value of these three criteria were also at their highest possible. Based on the results of the model, the Roodbad River-Reservoir system faces no problem in supplying agricultural water demands in wet and normal years. Therefor, water can be stored in wet and normal years to be used during dry years. In dry years, water is  allocated to the users in a way that the mentioned criteria have the maximum values and the reservoir storage doesn’t reach the minimum value except for the last month of the optimization period. <strong>مدل تخصیص عادلانه کمّی و کیفی آب در سیستم‌های رودخانه- مخزن امکان تصمیم‌گیری در مورد مقدار تخصیص آب را با لحاظ اثرات بلندمدت جنبه‌های هیدرولوژیکی، اقتصادی و زیست‌محیطی، فراهم می‌نماید. تخصیص آب بر اساس سه معیار عدالت، بهره‌وری و پایداری، با در نظر گرفتن عدم‌قطعیت در پارامترهای هیدرولوژیکی انجام می‌شود. در این روش، ابتدا مدلی برای تخصیص کم</strong><strong>ّ</strong><strong>ی- کیفی بر اساس سه معیار ذکر شده در مدل بهینه‌سازی </strong><strong>GAMS</strong><strong> توسعه داده شد. با شناسایی عدم قطعیت موجود در داده‌های ورودی، بر مبنای روش بهینه‌سازی سناریو، سناریوسازی انجام شد. برای هر زیرسناریو، مقدار تخصیص آب به‌وسیله مدل ابتدایی تعیین شد و سپس به‌وسیله مدل ردیاب، مقدار تخصیص آب در هر سناریو به‌دست آمد. کارایی روش پیشنهادی برای سیستم رودخانه-مخزن رودبال، در حوضه آبریز رودخانه رودبال در جنوب شرقی استان فارس واقع در جنوب ایران، ارزیابی شد. پس از بررسی‌های انجام شده مشخص شد، پارامتر دارای عدم قطعیت در منطقه، میزان آورد رودخانه و بحرانی‌ترین پارامتر کیفی، غلظت </strong><strong>TDS</strong><strong> است. با توجه به عدم قطعیت موجود، سه سناریو ترسالی، نرمال و خشکسالی ایجاد شد. نتایج حاصل از به‌کارگیری مدل پیشنهادی نشان می‌دهد در سال‌های تر و نرمال 100 درصد و در </strong><strong>سال‌های </strong><strong>خشکسالی نیز به‌طور میانگین 61 درصد نیاز آببران تأمین می‌شود. حجم مخزن نیز همواره بیش از کمترین حجم ممکن (35 میلیون متر مکعب)</strong><strong>و مقدار </strong><strong>TDS</strong><strong> در نقاط کنترلی کمتر از 1000 میلی‌گرم در لیتر (مقدار استاندارد) می‌باشد. مقدار سه معیار در نظر گرفته شده نیز بالاترین مقدار ممکن می‌باشند. براساس نتایج حاصله، سیستم رودخانه-مخزن رودبال، در تأمین نیاز آببران بخش کشاورزی، در سال‌های تر و نرمال مشکلی ندارد و لذا می‌توان در این سال‌ها آب را به‌منظور استفاده در سال‌های خشک، ذخیره‌سازی نمود. در سال‌های خشک، تخصیص آب بین آببران به گونه‌ای صورت گرفته است که شاخص‌های یاد شده دارای بیشترین مقدار باشند و در ضمن حجم ذخیره مخزن به جز در ماه‌های پایانی افق بهینه‌سازی به مقدار حداقل نرسد.</strong> https://www.wwjournal.ir/article_54369_6b727b0adb10456c09ea1455af2b21e5.pdf