مهندسین مشاور طرح و تحقیقات آب و فاضلاب اصفهان مجله آب و فاضلاب 1024-5936 36 5 2025 12 22 Spatial Analysis and Macro-Zoning for Optimal Wastewater Treatment Plant Siting in GIS (Case Study: Isfahan) پهنه‌بندی و تحلیل مکانی به‌عنوان پیش‌نیاز مکان‌یابی بهینه تصفیه‌خانه فاضلاب در GIS (مطالعه موردی: اصفهان) 43 63 248431 10.22093/wwj.2026.578789.3545 FA یاسمن فروزنده شهرکی دانشجوی دکترای مهندسی و مدیریت منابع آب، گروه عمران، دانشکده مهندسی عمران و حمل‌ونقل، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران 0009-0005-4170-7226 علی دهنوی استادیار، گروه مهندسی عمران، دانشکده مهندسی عمران و حمل‌ونقل، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0001-5036-8805 رامتین معینی دانشیار، گروه مهندسی عمران، دانشکده مهندسی عمران و حمل‌ونقل، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0003-0544-7090 Journal Article 2025 07 23 <span>N</span><span>owadays, water management through the use of non-conventional water resources has gained attention as a means of reducing pressure on local natural water resources. One of the most widely used non-conventional water resources is treated wastewater, or effluent, which has been the subject of numerous studies, and whose benefits are recognized worldwide. In the process of effluent utilization, the location of the wastewater treatment plant is of great importance. To determine the most suitable sites for WWTP construction, large-scale zoning of suitable and restricted areas based on various effective criteria is essential. In this study, after examining the criteria required for zoning, suitable and restricted areas for WWTP construction in Isfahan were identified by defining the most important siting criteria in GIS software. For this purpose, nine constraint criteria were used, including slope, rivers, the 25-year floodplain, faults, power transmission lines, transportation networks, protected areas, urban and rural residential areas, and population centers. The results showed that 612.90 km² (39.13%) of the total study area was suitable for WWTP construction, whereas 953.55 km² (60.89%) was restricted. The results also indicated the significant influence of population centers and urban and rural residential areas on the spatial suitability pattern. The highest percentages of restricted land were associated with population density (45.67%), urban areas (34.65%), and population centers (29.09%). In contrast, the lowest shares of restricted land were associated with minor roads (0.25%), protected areas (0.65%), and power transmission lines (0.91%). The final spatial suitability map showed that one of the existing WWTPs is located within a restricted area.</span> <strong><span dir="RTL" lang="FA">امروزه مدیریت آب با استفاده از منابع آب غیرمتعارف برای کاهش فشار بر منابع آب طبیعی محلی مورد توجه قرار گرفته است. یکی از گسترده‌ترین منابع آب غیرمتعارف، فاضلاب تصفیه ‌شده یا پساب است که موضوع تحقیقاتی مختلفی بوده و مزایای آن به‌طور جهانی شناخته شده است. در فرایند استفاده از پساب، محل احداث تصفیه‌خانه‌ فاضلاب اهمیت فراوانی دارد. برای تعیین مکان‌های بهینه برای احداث تصفیه‌خانه فاضلاب، پهنه‌بندی کلان مناطق مجاز و غیرمجاز بر اساس معیارهای مختلف مؤثر اهمیت زیادی دارد. در این پژوهش ضمن بررسی معیارهای لازم در پهنه‌بندی، نواحی مجاز و غیرمجاز برای ساخت تصفیه‌خانه فاضلاب در شهر اصفهان با تعریف مهم‌ترین معیارهای مکان‌یابی در نرم‌افزار</span><span>GIS</span><span dir="RTL" lang="FA"> تعیین شد. برای این هدف از 9 معیار محدودیت شامل وضعیت توپوگرافی، رودخانه‌ها، پهنه‌بندی سیل 25 ساله، گسل‌ها، خطوط انتقال نیرو، شبکه حمل‌ونقل، مناطق حفاظت ‌شده، مناطق مسکونی شهری و روستایی و نقاط جمعیتی استفاده شد. نتایج نشان داد که از کل مساحت منطقه مورد مطالعه، حدود 90/612 کیلومترمربع (13/39 درصد) برای ساخت تصفیه‌خانه فاضلاب مناسب و 55/953 کیلومترمربع (89/60 درصد) نامناسب است. همچنین نتایج بیانگر تأثیر قابل‌توجه محدودیت‌های نقاط جمعیتی و مناطق مسکونی شهری و روستایی بر الگوی تناسب مکانی بود. بیشترین درصد اراضی نامناسب مربوط به تراکم جمعیت (67/45 درصد)، مناطق شهری (65/34 درصد) و مراکز جمعیتی (09/29 درصد) است. در مقابل، کمترین سهم اراضی نامناسب مربوط به راه‌های فرعی (25/0 درصد) مناطق حفاظت ‌شده (65/0 درصد) و سپس خطوط انتقال نیرو (91/0 درصد) است. بر اساس نتایج پهنه‌بندی، مکان فعلی یکی از تصفیه‌خانه‌های فاضلاب موجود در پهنه‌ی غیرمجاز قرار گرفته است.</span></strong> https://www.wwjournal.ir/article_248431_8197dd3f19973031b65406435c35ce85.pdf