مهندسین مشاور طرح و تحقیقات آب و فاضلاب اصفهان مجله آب و فاضلاب 1024-5936 20 3 2009 09 01 Pseudomonas Fluorescens Adsorption Affected by ‌Calcium Carbonate and Calcium Sulfate under Unsaturated Flow Conditions اثر نمکهای کربنات کلسیم و سولفات کلسیم بر جذب باکتری سودوموناس فلورسنس در جریان غیراشباع 69 79 1682 FA کامبیز رستمی دانش‌آموخته کارشناسی ارشد گروه خاک‌شناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان علی‌اکبر محبوبی استاد گروه خاک‌شناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان محمدرضا مصدقی دانشیار گروه خاک‌شناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان علی‌اکبر صفری سنجانی دانشیار گروه خاک‌شناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان Journal Article 2007 02 01 Soil is a suitable medium for the growth and transport of different microorganisms. Recently, an increasing interest has been shown in the transport and fate of microorganisms in porous media due to the concern for potential outbreaks of diseases caused by surface and groundwater contamination. Soils in arid and semi-arid regions as in Iran contain considerable amounts of sulfates and carbonates which may influence the adsorption and filtration of bacteria. This research was carried out to determine the adsorption and filtration of <em>Pseudomonas fluorescens</em> through sand columns mixed with different amounts of calcium carbonate and calcium sulfate under unsaturated flow conditions. Four levels of calcium carbonate: 0, 5, 10, and 20 %w/w and three levels of gypsum: 0, 5, and 10 %w/w were mixed with sand and the treatments were arranged in a (completely randomized) factorial design with three replicates. The prepared mixtures were poured homogenously into Pyrex pyrex cylinders with height of 20 cm and internal diameter of 7 cm.  A constant concentration (10⁶ CFU m^-1) of cylinders 20 cm high and 7 cm in internal diameter. A constant concentration (10⁶ CFU m^-1) of bacteria suspensions was supplied at the upper boundary limit of the columns in a steady state flow and was followed for five pore volumes (PV). The bacteria concentration was measured at 0-5, 5-10, 10-15, and 15-20 cm sections of the columns immediately after leaching. The results showed that calcium sulfate and calcium carbonate were able to significantly influence the filtration of bacteria in all measured sections. The combination of carbonate sulfate and calcium carbonate treatments also significantly increased the physical filtration of bacteria along the columns. The retained bacterial profiles and the filtration coefficient obviously showed that the bacteria were held mostly in the upper layers of the columns. Enhanced physical filteration, tortuosity, and reduced apparent pore water velocity are known to be important in bacterial filtration under unsaturated conditions along the column layers. Therefore, these results imply that soils with calcium carbonate and calcium sulfate may play an important role in bacterial filtration and, thereby, in reducing the pollution of water resources.   خاک بستر مناسبی برای رشد و انتقال ریزجانداران مختلف است. اخیراًَ انتقال ریزجانداران بیماری‌زا در خاک و تأثیر خاک بر میزان جذب و انتقال آنها به‌دلیل احتمال آلودگی آبهای سطحی و زیرزمینی و بیماری‌های ناشی از آنها، مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. خاکهای مناطق خشک و نیمه‌خشک از جمله ایران به خاطر داشتن مقادیر بالای کانی‌های کربناته و سولفاته به‌وی‍ژه آهک و گچ می‌توانند در جذب و پالایش باکتری‌های مختلف نقش داشته باشند. در این پژوهش اثر مقادیر مختلف دو نمک کربنات کلسیم و سولفات کلسیم بر جذب و پالایش باکتری <em>سودوموناس فلورسنس</em> در ستون‌های شنی در شرایط رطوبتی غیراشباع بررسی شد. تیمارهای آزمایشی شامل چهار سطح 0، 5، 10 و 20 درصد نمک کربنات کلسیم و سه سطح 0، 5 و 10 درصد سولفات کلسیم در ترکیب با شن بودند. آزمایش‌ها در سه تکرار انجام شد و طرح آماری به‌کار رفته کاملاً تصادفی در قالب فاکتوریل بود. مخلوط‌های مورد نظر به‌طور یکنواخت در ستون‌های پیرکس به‌طول 20 سانتی‌متر و قطر 7 سانتی‌متر ریخته شد و شرایط ماندگار غیراشباع روی آنها اعمال گردید. سوسپانسیونی با غلظت 10⁶ باکتری در سانتی مترمکعب روی ستون‌ها اعمال شد و تا حجم آب خروجی 5 برابر حجم آب منفذی (PV) ستون‌ها آبشویی ادامه یافت. بلافاصله پس از اتمام آبشویی، میزان باکتری باقی‌مانده در لایه‌های 5- 0، 10-5، 15-10 و 20-15 سانتی‌متری اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد اثر تیمارهای کربنات و سولفات کلسیم بر میزان پالایش باکتری درلایه‌های 5-0، 10-5 و 15-10 سانتی‌متری ستون‌ها در سطح آماری 1 درصد و در لایه 20-15 سانتی‌متری در سطح 5 درصد، معنی‌دار شد. همچنین اثر متقابل تیمارهای کربنات کلسیم×سولفات کلسیم بر میزان پالایش فیزیکی سطح 1 درصد، معنی‌دار بود. نیمرخ غلظت باکتری باقی‌مانده و ضریب پالایش، به خوبی کاهش میزان پالایش باکتری با عمق را نشان داد؛ به‌طوری که ضریب پالایش تیمارهای کربنات کلسیم و کربنات کلسیم×سولفات کلسیم در سطح 1 درصد معنی‌دار بود. پالایش فیزیکی، اعوجاج منافذ و کاهش سرعت ظاهری آب منفذی در تیمارهای کربنات کلسیم و سولفات کلسیم را می‌توان از عوامل مهم در پالایش باکتری در شرایط رطوبتی غیراشباع در تمام لایه‌ها ذکر کرد. بنابراین می‌توان گفت وجود نمکهای کربنات کلسیم و سولفات کلسیم در خاک می‌تواند عامل مهمی در پالایش باکتری و در نتیجه کاهش آلودگی منابع آبی باشد. https://www.wwjournal.ir/article_1682_6a81681a7af700c6385d36577ebec359.pdf