شناسایی و اولویت‌بندی ریسک‌های پروژه‌های آب و فاضلاب روستایی با استفاده از روش‌های تصمیم‌گیری چندشاخصه در محیط فازی (مطالعه موردی: آبفار گیلان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه مهندسی صنایع، دانشکده فنی و مهندسی شرق، دانشگاه گیلان، ایران

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مهندسی صنایع، گروه مهندسی صنایع، دانشکده فنی و مهندسی شرق، دانشگاه گیلان

10.22093/wwj.2019.149372.2750

چکیده

پروژه‌های بزرگ و پیچیده زیربنایی به‌خصوص پروژه‌های آب و فاضلاب همواره در معرض بروز ریسک‌های مختلف برون و درون‌سازمانی قرار دارند. با توجه به افزایش حجم و پیچیدگی پروژه‌های آب و فاضلاب روستایی و محدودیت‌های تأمین بودجه و منابع مورد نیاز، موفقیت انجام آن‌ها در گرو شناسایی، ارزیابی، اولویت‌بندی و مدیریت ریسک‌ است. در این پژوهش با استفاده از ادبیات مروری، تنظیم چک‌لیست و نظرات خبرگان و کارشناسان، ریسک‌های موجود در پروژه‌های آب و فاضلاب روستایی گیلان شامل 60 ریسک بر اساس 10 حوزه استاندارد دانش مدیریت پروژه شناسایی شد. شاخص‌های رتبه‌بندی در این پژوهش به دو بخش شاخص‌های اولیه و تکمیلی تقسیم شد. 16 ریسک تأثیرگذار از میان 60 ریسک، با استفاده از شاخص‌های اولیه بر مبنای احتمال وقوع و میزان اثرگذاری ریسک بر شاخص‌های اولیه پروژه شامل زمان، هزینه، کیفیت و عملکرد تعیین ‌شد. در مرحله بعد بر مبنای شاخص‌های تکمیلی (میزان مواجهه با ریسک، میزان مدیریت‌پذیری، نزدیکی زمان وقوع ریسک، اثرات اجتماعی اقتصادی و اثرات ‌محیط زیستی) که متناسب با اقلیم و منطقه جغرافیایی است، با استفاده از دو روش تاپسیس فازی و تحلیل سلسله مراتبی فازی ‌به رتبه‌بندی ریسک‌های پروژه پرداخته ‌شد. در پایان با ادغام نتایج حاصل به روش میانگین‌گیری ساده، رتبه نهایی ریسک‌ها مشخص شد. نتایج محاسبات نشان داد ریسک عدم تأمین بودجه کافی در موعد مقرر به‌عنوان مهم‌ترین ریسک در پروژه‌‌های آب و فاضلاب روستایی است. همچنین ریسک عدم پرداخت به‌موقع مطالبات پیمانکاران و نیروی انسانی با میانگین رتبه 2 و ریسک عدم به‌کارگیری نتایج بازخورد در کنترل کیفیت و اجرا با میانگین رتبه 5/3 در اولویت‌های بعدی قرار گرفتند. نتایج پژوهش گویای این است که شرکت آب و فاضلاب روستایی گیلان باید به‌منظور مدیریت ریسک‌های شناسایی شده، تمهیدات ویژه‌ای در تأمین بودجه مورد نیاز اتخاذ نماید و بررسی‌های دقیق‌تری از اعتبارسنجی در پروژه‌های مختلف در فاز‌های مقدماتی انجام دهد و التزام در پرداخت به‌موقع مطالبات و تجزیه و تحلیل در کنترل و کیفیت و اجرا را در دستور کار قرار دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Identification and Prioritizing Risk of Rural Water and Wastewater Projects Using Multi-Attribute Decision Making Methods in Fuzzy Environment (Case Study: Rural Water and Sewage Projects in Guilan)

نویسندگان [English]

  • Hamzeh Amin-Tahmasbi 1
  • Mahdi Zarepour 2
1 Assist. Prof., Dept. of Industrial Engineering, Faculty of Technology and Engineering, East of Guilan, University of Guilan, Rasht, Iran
2 Former Graduate Student of Industrial Engineering, Dept. of Industrial Engineering, Faculty of Technology and Engineering, East of Guilan, University of Guilan, Rasht, Iran
چکیده [English]

Large and complex infrastructural projects, especially water and wastewater projects always exposed to various internal and external risks. Given the increasing volume and complexity of rural water and wastewater projects, the constraints on funding and resources required their success in identifying, assessing, prioritizing and managing these risks. In this research, using research literature, checklist, experts, and expert opinions, the risks in rural and rural sewage projects in Gilan identified based on the 10 areas of the project management knowledge standard. The ranking indexes in this study include two parts of the primary and secondary indices: 16 effective risk factors among 60 risks, using the initial indicators based on the probability of occurrence and the degree of risk impact on the initial indexes of the project (time, cost, quality, performance) Determined. In the next step, based on additional indicators, the amount of exposure to risk, the level of manageability, the proximity of the occurrence of risk, the socio-economic effects and the environmental impacts (which are proportional to the climate and geographical area studied), are used by two methods of fuzzy topsization and hierarchical analysis Fuzzy has been evaluated for project risks. Finally, by integrating the results with simple averaging, the final ranking of the risks specified. The result of the research showed that the risk of insufficient funding at the due time chosed as the most important risk. In addition, the risk of non-payment of time claims of contractors and work force with a mean score of 2 and the risk of not using feedback results in quality control and implementation with a mean score of 3.5 were in the next priorities. The results of the research show that the rural water and Wastewater Company of Guilan should be adopt special measures for the required budget in order to manage the identified risks, and to conduct more detailed studies of validation in various projects in the preparatory phases. . It also pledges to pay in due time claims and analysis in control and quality and implementation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • risk
  • Rural Water and Wastewater
  • Fuzzy AHP Analysis
  • Fuzzy TOPSIS

Amin Tahmasbi, H., Daghbandan, A. & Rahimian, A. 2015. Provide a consolidated approach to assess and rank factors influencing project safety success. International Conference on Applied Research in Management, Engineering, Economics and Accounting with the Business Development Approach, Tehran Teaching Institute, Tehran, Iran. (In Persian)

Amin Tahmasbi, H., Ebrahimi, S. A. & Rasaei, M. 2017. Identification and evaluation of project risks using fuzzy multi-attribute decision making techniques (case study: Shafarood dam project). The 10th International Conference on Iranian Operations Research, Iranian Association for Operations Research, Tehran, Iran. (In Persian)

Asgarian, M., Tabesh, M. & Rouzbahani, A. 2015. Risk assessment of wastewater collection performance using the fuzzy decision-making approach. Journal of Water and Wastewater, 26(4), 74-87. (In Persian)

Babayan, A., Kapelan, Z., Savic, D. & Walters, G. 2005. Least-cost design of water distribution networks under demand uncertainty. Journal of Water Resources Planning and Management, 131, 375-382.

Chang, D.-Y. 1996. Applications of the extent analysis method on fuzzy AHP. European Journal of Operational Research, 95, 649-655.

Chapman, C. B., Ward, S., Wakeling, P. & Ridley, T. M. 2003. Project risk management: processes, techniques and insights, John Wiley and Sons, NY.

Chen, S.-J. & Hwang, C.-L. 1992. Fuzzy multiple attribute decision making, Springer, Berlin, Heidellberg.

Fattahi, P. & Fayyaz, S. 2010. A compromise programming model to integrated urban water management. Water Resources Management, 24, 1211-1227. (In Persian)

Hemati, M. & Bahoo, A. 2018. Representing a multi-attribute fuzzy ahp and fuzzy dematel approach in order to rank risk effective factors in powerhouse projects. Sharif Journal of Indsutrial Engineering and Management, 33(1), 63-74. (In Persian)

Khatami Firouzabadi, S. M. A., Vafadar Nikjoo, A. & Shahabi, A. 2013. Determining most significant project risk's categories with considering causal relations between them in the fuzzy environment. Research Management in Iran, 17, 49-69. (In Persian)

Kumaraswamy, M. & Zhang, X. 2001. Governmental role in BOT-led infrastructure development. International Journal of Project Management, 19, 195-205.

Nadali Jelokhani, A. H., Agha davood, S. R., Karbassian, M. & Abdul baghi, A. M. 2018. Evaluating and ranking safety risks of isfahan municipality construction projects using taxonomic techniques and risk breakdown structure approach. Occupational Hygene and Health Promotion Journal, 2, 89-102. (In Persian)

Nakhaei, J., Bitarafan, M., Joneidi, M. & Sattari, F. 2017. Risk assessment for water supply systems in iran during crises using the ramcap method. Journal of Water and Wastewater, 28(4), 10-20. (In Persian)

Rezaeenour, J., Mozneb Imamzadeh, E. & Zaker, H. 2018. Identification and prioritization the risks of water supply and distribution system with a hybrid approach of AHP and extended TODIM (case study: Qazvin). Journal of Tehran Disaster Management and Mitigation Organization (TDMMO), 8, 66-80. (In Persian)

Rose, K. H. 2013. A guide to the project management body of knowledge (PMBOK® Guide), 5th Ed., Project Management Institute, Newtown Square, Pennsylvania, USA.

Turner Ii, B. 2010. Vulnerability and resilience: coalescing or paralleling approaches for sustainability science. Global Environmental Change, 20, 570-576.

Zammori, F. A., Braglia, M. & Frosolini, M. 2009. A fuzzy multi-criteria approach for critical path definition. International Journal of Project Management, 27, 278-291.

Zegordi, S. H., Nazari, A. & Rezaee Nik, E. 2014. Project risk assessment by a hybrid approach using fuzzy-anp and fuzzy-topsis. Sharif Journal of Indusrial Engineering and Management, 29 (1), 3-14. (In Persian)