ارائه مدل تصمیم‌گیری به‌منظور مشارکت در سرمایه‌گذاری پروژه‌های BOT و BOO بخش آب و فاضلاب کشور

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد مدیریت پروژه و ساخت، گروه هنر و معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دکترای مدیریت ساخت و پروژه، استادیار دانشکده معماری دانشگاه تهران، گروه عمران، دانشکده عمران، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران

3 کارشناسی ارشد مهندسی سازه- عمران، گروه عمران، دانشگاه مازندران، مازندران، ایران

چکیده

توسعه اقتصادی کشورها به‌عوامل گوناگونی از جمله اجرای پروژه‌های عمرانی زیرساخت بستگی دارد. شبکه‌های بزرگ آبرسانی و فاضلاب از جمله پروژه‌های زیرساخت بزرگی است که تحت مالکیت دولت بوده و به حجم بالایی از اعتبارات نیاز دارد. مطابق ماده 214 قانون برنامه پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران، دولت موظف است به‌منظور افزایش کارآمد و اثربخش طرح‌های سرمایه‌ای، روش‌های مشارکتی از جمله BOT و BOO را به‌کمک بخش خصوصی به‌کارگیرد. هدف از این مطالعه، بررسی و شناسایی چالش‌های این گونه پروژه‌ها با بهره‌گیری از ارزیابی معیارها و مواد قراردادهای فوق‌الذکر در پروژه‌های مشارکتی آب و فاضلاب است و همچنین ارائه مدلی که بتواند به تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران بخش خصوصی جهت مشارکت در این گونه پروژه‌ها منتج شود. ابزار جمع‌آوری اطلاعات در پژوهش پیش رو، مصاحبه با خبرگان صنعت آب و فاضلاب و توزیع پرسشنامه در 2 مرحله میان آنها است. در مرحله اول بررسی مفاد قراردادها، مصاحبه با خبرگان صورت گرفت و خروجی این مرحله، داده‌ها و ورودی‌های لازم جهت تهیه پرسشنامه را مهیا ساخت. چهارده شاخص به‌عنوان اصلی‌ترین مواد این گونه قراردادها استخراج شد و در قالب جدولی میان خبرگان توزیع شد و این شاخص‌ها با توجه به میزان اهمیتی که خبرگان برای آنها قائل بودند؛ از نمره 1 تا 10 امتیاز گرفتند. برای رتبه‌بندی و امتیازبندی شاخص‌ها نیز از روش تاپسیس بهره گرفته شد و در نهایت با توجه به وزن شاخص‌ها و ترتیب اهمیتی که با نمودار پارتو مشخص شد، در مرحله دوم 10 شاخص به دو دسته شاخص اصلی و شاخص فرعی شامل (4 شاخص اصلی و 6 شاخص فرعی) تقسیم شد و مدلی جهت امتیازدهی خبرگان سرمایه‌گذار (بخش خصوصی) برای تصمیم‌گیری در مشارکت ارائه شد. با مدل ارائه شده می‌توان به پیمانکاران جهت تصمیم‌گیری مناسب و استراتژیک در سرمایه‌گذاری راهنمایی کرد. پژوهش نشان می‌دهد عواملی که مربوط به کارفرما می‌باشند، در تصمیم‌سازی پیمانکاران بزرگ مهم‌ترین نقش را ایفا می‌کنند. لذا می‌توان نتیجه گرفت که تعهدات کارفرما و بینش و همکاری و همراهی او با پیمانکاران می‌تواند رضایت طرفین و در نهایت موفقیت پروژه را به همراه آورد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

A Decision-Making Model to Attract Private Sector Investors into BOT and BOO Water and Sanitation Projects

نویسندگان [English]

  • Elnaz Abbaszadeh 1
  • Majid Parchami Jalal 2
  • Amir Hossein Raghimi 3
1 MSc Graduate of Project Management and Manufacturing, University of Tehran
2 Assist. Prof. of Project Management and Manufacturing, Faculty of Architecture, University of Tehran
3 MSc Graduate of Civil Engineering, Mazandaran University, Iran
چکیده [English]

Economic development in any country depends on a multitude of factors, among which infrastructure construction projects constitute a major part. Included in this category are large-scale water supply and sanitation schemes that are commonly state-owned and require large allocations from the public funds. Article 214 of the 5th National Development Plan of the Islamic Republic of Iran mandates the Government to employ such public-private partnership tools as BOT (Build-Operate-Transfer) and BOO (Build-Own-Operate) as the means towards attracting private sector participation to ensure enhanced the efficiency and effectiveness of infrastructure projects.
It is the objective of the present study to survey and identify the challenges facing such schemes based on the assessment of the contractual criteria and conditions commonly practiced in water and sanitation projects. The results are expected to lead to the development of a decision-making model that will encourage the private sector’s decision-makers to invest in these projects.
Information was collected in two stages. The first stage involved a review of model contracts and interviews with water and sanitation experts. The data thus obtained was subjected to analysis using the SPSS software, which yielded 14 indices as the major components of the public-private partnership contracts used in the industry. In a second stage, the indices were tabulated and prepared in the form of a questionnaire which was presented to experts who were asked to assign weight scores of 1 to 10 to each of the indices. Ranking and scoring was accomplished using the TOPSIS method. Finally, the Pareto diagram was used to select the 10 more important indices which were further divided into two major and minor categories of indices. A model was then developed for scoring by the private sector investment advisors to help them in their decision-making process regarding BOD and BOO water and sanitation projects.
The model thus developed serves as a guide for private sector investors in making strategic decisions. Moreover, the results indicate that employer-related indices play the more important role in the decisions made by contractors. Finally, it was inferred that the employer’s commitment, cooperation, and vision are the necessary factors that most probably contribute to the fulfillment of the partners’ expectations and that may ultimately guarantee the success of the project.

کلیدواژه‌ها [English]

  • public-private partnership
  • Investment
  • Water and Sanitation Industry
  • BOT/BOO
  • Model
  1. Latifi, M., and Shakeri, E. (2009). “Qualification of BOT projects model.” The First Conference of Project Management , Ariana Research Group, Tehran, Iran. (In Persian)
  2. The fifth five-year development plan of Islamic Republic of Iran. (2015).
<<http://.rc.majlis.ir/fa/law/show/70196>> (Aug. 2016)

  1. Manzoor, D. (2010). “Fifth development plan and the capacity of public - Private  participation.” National Conference for Public and Private Partnerships in infrastructure development, Ariana Research Group, Tehran, Iran. (In Persian)
  2. Shakeri, E. (2012). Guideline of BOT and BOO proportionate projects in water supply and sanitation sector. National, Water and Wastewater Engineering Company of Iran, Tehran. (In Persian)
  3. Ministry of Power, Management and Planing Organiztion. (2007). Budget Law for 1386, Regulation of the Islamic Republic of Iran, Tehran. (In Persian)