بررسی اثر مواد جاذب رطوبت بر تأمین آب درختکاری در مناطق نیمه خشک

نوع مقاله: یاداشت‌ فنی

نویسنده

عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان

چکیده

برای افزایش کارایی در مصرف آب از طریق اقدامات مختلف به ویژه حفظ رطوبت و افزایش نگهداری آب در خاک، تحقیقات زیادی صورت گرفته است. این پژوهش برای بررسی کاهش رواناب سطحی و نفوذ عمقی جهت افزایش بهره‌برداری از آب باران در محل بارش با استفاده از مواد شیمیایی جاذب رطوبت با هدف تأمین آب مورد نیاز درختان و کاهش تأثیرات زیان‌بار خشک‌سالی، انجام شده است. در این پژوهش پس از سفارش تولید مواد جاذب رطوبت، نسبت به پیاده کردن نقشه طرح در سه آزمایش جداگانه هر کدام در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار و پنج تیمار شامل صفر (شاهد)، 50، 100، 150 و 200 گرم از مواد نامبرده و برای سه گونه از درختان مثمر شامل بادام، پسته و مو اقدام گردید. سه ویژگی مورد نظر در زنده‌مانی نهال‌ها شامل قطر یقه، ارتفاع و میزان تاج پوشش آن‌ها طی دو سال و در چهار مرحله اندازه‌گیری شد. نتایج نشان می‌دهد که گونه‌های نهال‌ها با توجه به خصوصیات ژنتیکی و فیزیولوژیکی اختلاف معنی‌داری در زنده‌مانی از خود بروز داده‌اند و گونه‌ مو دارای کمترین زنده‌مانی و بادام و پسته دارای بیشترین زنده‌مانی بوده‌اند. توصیه‌هایی از جمله ادامه دادن طرح حاضر و اجرای طرح‌های پژوهشی مشابه در خاک‌های با بافت سبک و شنی و نیز در کشت‌های گلخانه‌ای ارائه شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effects of Water-Absorbent Materials on Water Supply for Tree Planting in the Semi-Arid Regions

نویسنده [English]

  • Gholam Reza Davarpanah Davarpanah
Academic Member of Agricultural and Natural Resources Research Center of Zanjan
چکیده [English]

Numerous studies have so far been focused on increasing irrigation efficiency through such measures as soil moisture retention and soil moisture capacity as well as improving soil physical conditions. In this study, surface runoff reduction, deep penetration of rain water, and use of rain water at irrigation sites with the help of water absorbent chemicals were investigated as measures of supplying for tree water demand and also of reducing drought effects. The absorbent material was purchased from Iran Polymer Research Center. The experimental design included three independent experiments in a completely randomized block design (CRBD) with 5 treatments (0, 50, 100, 150 and 200 gr. of the absorbent material) and three replications. The tree species used in the experiments were Amygdalus sp., Vitis vinifera, and Pistacia vera. There were 5 experimental units with 4 trees planted 3×3 meters apart. Appropriate amounts of the test material (absorbent) were mixed with soil. Three characters of survival including: growth diameter, height, and canopy cover were recorded 4 times a year over two consecutive years. Mstat-c statistical software was used in the statistical analysis (Factor option). Results showed that the tree species had significant differences in their survival due to their genetic and physiological characteristics, so that the species of Vitis vinifera and Pistacia vera recorded the minimum and maximum survival values, respectively. Data collection within the present study is suggested to be continued and similar studies with light and sandy textured soils under greenhouse conditions are needed in order to gain more accurate information on these effects.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Improving Biological Surface
  • Water Adsorbent Materials
  • Semi-arid regions
1- Specht, A. and Joe, H. (2002). "Improving Water Delivery to the Roots of Recently Transplanted Seedling Trees: The Use of Hydrogels to Reduce Leaf Loss and Hasten Root Establishment." Forest research, Vol. 1-08a, 117-123.

2- Viero, P. W. M., Chiswell, K. E. A., and Theron, J. M. (2002). "The Effect of a Soil-Amended Hydrogel on the Establishment of a Eucalyptus Grandis Clone on a Sandy Clay Loam Soil in Zululand During Winter." (Abs.), South African Forestry Journal. (193). 67-75.

3- شریعتی، م.ر. (1366). " اثر پرلیت در حفظ رطوبت خاک."پایان نامه کارشناسی ارشد، گروه خاک‌شناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران.

4- کریمی، ا. (1382). " بررسی تأثیر ماده اصلاحی ایگتا روی برخی خصوصیات فیزیکی خاک و رشد گیاه. "پایان نامه کارشناسی ارشد، گروه خاک‌شناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران.

5ـ حقایقی مقدم، س.ا. (1382). "بررسی امکان استفاده از مواد اصلاحی و نگهداری رطوبت در خاک جهت افزایش کارایی مصرف آب." فصلنامه علمی- ترویجی خشکی و خشک‌سالی کشاورزی، نشریه شماره 9، وزارت جهاد کشاورزی. صفحه 88.

6- فرشادفر، ع.ا. (1369). "طرح‌های آماری برای تحقیقات کشاورزی."مرکز انتشارات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران. صفحه 570-533

7- داورپناه، غ.ر. (1383). "بررسی اثر مواد جاذب رطوبت بر تأمین آب در درختکاری مناطق نیمه خشک: روشی جهت مقابله با خشک‌سالی."گزارش نهایی. دبیرخانه کار گروه پژوهش، آمار و فناوری اطلاعات، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان زنجان. صفحه 25-14