ارزیابی پتانسیل و آنالیز حساسیت آسیب‌پذیری آب زیرزمینی دشت هشتگرد به‌روش دراستیک

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناس ارشد مدیریت منابع آب، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، تهران

2 استادیار، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، تهران

3 عضو هیئت علمی بخش فنی و مهندسی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی کرمان

4 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مدیریت منابع آب، دانشگاه صنعتی شریف، تهران

چکیده

رفع آلودگی آبهای زیرزمینی هزینه زیادی دارد، از اینرو لازم است از ابزار مناسبی برای پیشگیری از آلودگی استفاده شود. یکی از ابزارها، پهنه‏‏بندی پتانسیل آسیب‌پذیری آبخوان است که در این مقاله این ابزار برای دشت هشتگرد مورد بررسی قرار گرفت. آبخوان این دشت که همواره در معرض آلودگی ناشی از آبهای برگشتی آبیاری آغشته به کودهای شیمیایی، فاضلاب شهری و روستایی و پسابهای صنعتی است، با استفاده از شاخص دراستیک مورد ارزیابی قرار گرفت. با آنالیز حساسیت به دو روش از صحت وزن‌های اعمال شده بر پارامترهای مؤثر اطمینان حاصل شد و مشخص شد بیشترین وزن مربوط به محیط غیراشباع خاک و تغذیه آبخوان است. سپس پهنه‌بندی پتانسیل آسیب‌پذیری آبخوان این دشت با نقشه نیترات آب زیرزمینی مقایسه شد که تطابق نسبتاً خوبی را نشان داد. با انجام این تحقیق مشخص شد که بیشترین درصد پتانسیل آسیب‌پذیری مربوط به کلاس متوسط است و مناطق شمالی دشت از پتانسیل آسیب‌پذیری زیادی برخوردار بوده و نواحی جنوبی دشت کمترین پتانسیل آسیب‌پذیری را دارند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Vulnerability Mapping of the Hashtgerd Aquifer Using DRASTIC Method and Sensitivity Analysis

نویسندگان [English]

  • Fakhrodin Azad Shahraki 1
  • Abdolvahed Aghasi 2
  • Farzad Azad Shahraki 3
  • Alireza Zarei 4
1 M.Sc. of Water Res. Management, Khajeh Nasir Tousi Uni. of Tech., Tehran
2 Assist. Prof. of Civil Engineering Dept., KhajenasirToosi University of Technology, Tehran
3 Faculty Member of Eng. Dept., Center of Agriculture and Natural Resources Research, Kerman
4 M.Sc. of Water Resources Management, Sharif University of Tech. Tehran
چکیده [English]

It is more expensive to remove pollution from polluted groundwater than to prevent it; hence, tools are sought that help managers prevent groundwater pollution. One such tool is the aquifer vulnerability mapping which is used to specify the most vulnerable parts of an aquifer.  In this research, the vulnerability map of the Hashtgerd aquifer was investigated. Irrigation return flow polluted by nitrate fertilizers, rural and urban wastewater, and industrial wastewater were found to be the main sources of pollution in the study area. The DRASTIC index was used and two methods of sensitivity analysis were performed on the results to ensure proper weights had been assigned to effective parameters. Then, Hashtgerd vulnerability map was compared with the relevant nitrate map to find a relatively acceptable tolerance. The results indicate that the highest vulnerability potential was of the medium class. The northern part of the study area has a high vulnerability potential while its southern stretches exhibit the lowest.

کلیدواژه‌ها [English]

  • DRASTIC Index
  • Sensitivity analysis
  • land use
  • Nitrate
  • GIS
1- Ibrahim, M., and Jagath, J. (2003). “Multi-criteria decision analysis with probabilistic risk assessment for the management of contaminated groundwater.” Environmental Impact Assessment Review, 23 (6), 683-721.
2- Adamat, R., Foster, I., and Baban, S. (2003). “Groundwater vulnerability and risk mapping for the Basaltic aquifer of the Arzaq basinof Jordanusing GIS, Remote sensing and DRASTIC.” Applied Geography, 23,303-324.
3- Mohammad, P., and Almasri, N. (2003). “Assessment of intrinsic vulnerability to contamination for Gazacoastal aquifer.” J. of Environmental Management, 68 (3), 315-328.
4- Deakc, J., Vargay, Z., Leonea, A., and Ripaa, M. (2004). “Vulnerability and risk evaluation of agricultural nitrogen pollution for Hungary’s main aquifer using DRASTIC and GLEAMS models.” J. of Environmental Management, 68 (3), 298-304.
5- Nobre, R., Rotunno, O. C., and Mansur, W. J. (2007). “Groundwater vulnerability and risk mapping using GIS, modeling and fuzzy logic tool.” J. of Contaminant Hydrology, 94, 277-292.
6- Babiker, S., Mohamed, A., Tetsuya, H., and Kikuo, K. A. (2005). “GIS-based DRASTIC model for assessing aquifer vulnerability in KakamigaharaHeights.” Science of the Total Environment, 345 (1-3), 127-140.
7- Tehran Regional Water Co. (2007). Groundwater report of Hashtgerd Aquifer,Tehran.
8- Rahman, A. (2007). “A GIS based DRASTIC model for assessing groundwater vulnerability in shallow aquifer in Aligrah, India.” Applied Geography, 28 (1), 32-53.