مدیریت منابع آب و توسعه پایدار، مطالعه موردی: دشت رفسنجان

نوع مقاله: یاداشت‌ فنی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ساری، ساری

2 عضو هیئت علمی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ساری، ساری

3 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد

چکیده

برداشت از منابع آبهای زیرزمینی دشت رفسنجان در سال 1353 حدود 450 میلیون متر مکعب گزارش شد. با توجه به محاسبات هیدرولوژیکی در این سال، حدود 98 میلیون متر مکعب از ظرفیت مجاز سفره، اضافه برداشت شده است. لذا بهره‌برداری بیشتر از منابع آبهای زیرزمینی منطقه رفسنجان از سال 1353 ممنوع اعلام گردید. براساس آمار مربوط به سال 1382 آب منطقه‌ای، میزان استحصال آب در این منطقه حدود 750 میلیون مترمکعب بوده و سالیانه حدود250 میلیون مترمکعب اضافه برداشت صورت گرفته است. این به آن معنی است که میزان اضافه برداشت سالیانه، از ذخیره آب زیرزمینی برداشت می‌شود. اضافه برداشت مزبور که سطح آب زیرزمینی را سالانه بیش از 80 سانتی‌متر پایین می‌برد، عامل اصلی نشست خاک، از بین رفتن اراضی مزروعی و خرابی مناطق مسکونی است. پایین رفتن سطح آبهای زیرزمینی موجب کاهش کیفیت آب استحصال شده می‌گردد که شامل بالا رفتن بسیار زیاد و بیش از استاندارد EC آب است. در دشت رفسنجان، خالی شدن سفره‌های زیرزمینی و نشست زمین به‌دلیل تفاوت لایه‌های زمین‌شناسی منطقه به‌صورت یکنواخت اتفاق نمی‌افتد و باعث بازشدگی‌های زمین به‌طور افقی و عمودی می‌شود. این پدیده زمانی که با حرکات تکتونیکی زمین نیز همراه می‌شود، فاجعه‌ای را برای این منطقه گوشزد می‌نماید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Water Resource Management and Land Sustainable, the Case Study in Rafsanjan in Iran

نویسندگان [English]

  • Seyed Mostafa Mortazavi 1
  • Karim Soleimani 2
  • Fereshteh Ghafari Movafagh 3
1 Ph.D. Student of Watershed Management, Faculty of Natural Resources, Sari University, Sari
2 Faculty Member of Watershed Management, Faculty of Natural Resources, Sari University, Sari
3 Grad. Student of Watershed Management, Faculty of Natural Resources, Shahrekord Uiversity, Shahrekord
چکیده [English]

Withdrawal of ground water resource in Rafsanjan plain is about 450 million cubic meters in 1974. In this year, according to the hydrological calculation approximately, 98 million cubic meters of capacity permitted the table, has been added to harvest. Therefore, Rafsanjan region been forbidden region since 1974. According to statistics data, in 2003, extraction rate of ground water are recorded about 750 million cubic meters. But approximately 250 million cubic meters per year had added to the harvest in stored groundwater. For this rezone the level of groundwater falls down 80 cm per year. This has been introduced of agent to loss of farm land residential areas of failure. Down the level of groundwater decreased water quality including high and rising Ec, so that not to meet the standard value. In the Rafsanjan plain the geological layers are different, then, in this region, opening layers of earth is horizontally and vertically. This phenomenon alongs with techtonic movement may be resulted to a tragic event in this area.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Rafsanjan Plain
  • Water Resource Management
  • Groundwater
  • water harvesting
  • Water Quality
1- Rafsanjan Water Resource Studies. (2007). Report of Rafsanjan plain study (water year 85-86), Regional Water Stock Co.,Kerman. (In Persian)
2- Fahmi, A. (2004). “The solution of Terzagi deferential equation under cyclic loading and compare with laboratory tests results.” M.S. Thesis, Department of Civil Engineering,KermanUniversity,Kerman,Iran. (In Persian)
3- Soleimani, K., and Mortazavi, M. (2007). “Investigation of the land subsidence and its consequences of large groundwater withdrawal in Rafsanjan, Iran.” Pakistan J. of Biological Science, 11(2), 265-269.
4- De Janvry, A., and Sadoulet, E. (2005). “ Progress in the modeling of rural households’ behavior under market failures”. In Janvry, A. and Kambur, R. (Eds.) Poverty, inequality and development,Kluwer Publishing,USA.
5- Alley, W. M., and Leake, S. A.  (2004). “The jounery from safe yield to sustainability.” Groundwater, 42(1),
12-16.
6- FAO. (2004). Carbon sequestration in dryland soils word soils resources report 102, NRCS,Rome.
7- Giridhari, S. P., and Thapa, G. B.  (2004). “Impact of social, institutional and ecological factors on land management practices in mountain watersheds of Nepal.” Applied Geography, 24, 35-55.
8- Lefroy, R. D. B., Bechstedt, H. D., and Rais, M. (2000). “Indictors for sustainable land management based on farmers surveys in Vietnam, Indonesiaand Thailandagriculture.” Ecosystem and Environment, 81, 137-146.
9- Key, N., Sadoulet, E., and De Janvry, A. (2000). “Transactions costs and agricultural household supply response.” American J. of Agricultural Economics, 82, 245-259.
10- Abadeh, M., Onogh, M., Mosaedi, A., and Zinadini, A. (2006). “Effects of water table in groundwater salinity in Zeidabad of Sirjan. science and tech.” J. of Agriculture and Natural Resources, 13 (2), 18-27. (In Persian)
11- Javan, J. (2008). “Water crisis and the importance of agricultural water productivity in dry areas.” J. of Geography and Development, 11, 115-138.
12- Mehrabi, H. (1997). “Use of production elements in the city ofRafsanjanpistachio.”M.S. Thesis of Agriculture Economics,ShirazUniversity,Shiraz. (In Persian)
13- Sabohi, M. (2007). “Evaluation of groundwater resources management solution.” J. of Agriculture Science and Natural Resources, 512, 475-484. (In Persian)
14- Abdollahi, M. (1998). “Economics of Rafsanjan plain water supply.” M.Sc. Thesis,ShirazUniversity,Shiraz. (In Persian)
15- Baybordi, M. (2004). “Basin to basin water transfer, case study in Karoon-Rafsanjan.” Water Basin Transfer Conf. and its Role in Country’s Sustainable Development,TehranUniversity,Tehran, 152. (In Persian)